Hocam?

İngilizcede Geniş Perfect Zaman

Türkçede bir karşılığı olmadığı için İngilizcede idrak etmesi en zor zamanlardan biri olan Geniş Perfect Zaman, temel olarak geçmişte bir noktada başlayan ve günümüze değin etkisini sürdüren eylemler için kullanılmaktadır. Geniş Perfect Zaman'ın en belirgin özelliği, yardımcı fiil olarak ''to have (sahip olmak)'' fiilinin cümlede yer bulması ve ana fiillerin üçüncü hallerinin kullanılmasıdır. Aşağıdaki tabloda bu zamanda kullanılan yardımcı ve ana fiilin cümle yapılarındaki yerlerini bulabilirsiniz.

Olumlu (Affirmative) Olumsuz (Negative) Soru (Interrogative)
I, You, We, They + have + V3 + O

He/She/It + has + V3 + O
I, You, We, They + have + not + V3 + O

He/She/It + has + not + V3 + O
Have + I, You, We, They + V3 + O?

Has + He/She/It + V3 + O?

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, tüm cümle yapıları öznelere göre ikiye ayrılmaktadır. Üçüncü tekil şahıslar ''has'' yardımcı fiili ile kullanılırken, diğer şahıs zamirleri ''have'' yardımcı fiili ve fiilin üçüncü hali ile birlikte kullanılmaktadır. Olumsuz yapılarda ''have/has'' yardımcı fiilinin sonuna ''not'' olumsuz ifadesi getirilerek yine fiilin üçüncü haliyle kullanılır. Olumsuz ifadesi olan ''not'', aynı zamanda yardımcı fiil ile birlikte kısaltılarak, ''haven't'' ve ''hasn't'' olarak da kullanılabilir. Soru yapısında ise, yardımcı fiil özne önüne cümle başına getirilirken, ana fiil üçüncü haliyle özneden sonra yerini alır.

Türkçede tam karşılığı olmayan bu zamanı çevirirken ''di'li geçmiş zaman'' kullanılmakta, bu durum ise bazen kafa karışıklığına yol açabilmektedir. Aşağıdaki örnek üzerinden, bu karışıklığa neden olan durumu inceleyelim:

English Türkçe
I cleaned my room.

Odamı temizledim.
I have cleaned my room.

Odamı temizledim.

Yukarıdaki örneklerin Türkçe karşıklıkları aynı olmasına rağmen, aktarmak istedikleri anlam aynı değildir. Geçmiş zamanda çekimlenen ''to clean (temizlemek)'' fiili, eylemin sadece tamamlanmış olduğu konusunda bir bilgi verir. Temizledikten sonraki süreç hakkında bir ipucu taşımaz. Örneğin, temizleme eylemi saat öğlen 12 gibi bitmiş ise, 12'den sonraki süreçten itibaren oda temiz de olabilir, kirlenmiş de. Bu konu ile ilgili geçmiş zaman bir ipucu taşımasa bile, Geniş Perfect Zaman'da çekimlenen aynı fiil, odanın temizlendiğini ve temizlik eyleminden sonraki süreçte de odanın temiz olduğunu bildirmektedir. İşte bu noktada, her ne kadar Türkçeye aynı çevrilse de, iki zaman arasındaki ince fark ortaya çıkmaktadır.

Aşağıdaki örneklerle bu zamanın cümle yapılarını pekiştirebilirsiniz.

Olumlu (Affirmative) Olumsuz (Negative) Soru (Interrogative)
I have tested the new system.



Yeni sistemi test ettim.
I have not tested the new system.



Yeni sistemi test etmedim.
Have I tested the new system?



Yeni sistemi test ettim mi?
You have worked too much.



Çok çalıştın.
You have not worked too much.



Çok çalışmadın.
Have you worked too much?



Çok çalıştın mı?
He/She has read the latest book of Dan Brown.



Dan Brown'un son kitabını okudu.
He/She has not read the latest book of Dan Brown.



Dan Brown'un son kitabını okumadı.
Has he/she read the latest book of Dan Brown?



Dan Brown'un son kitabını okudu mu?
We have invited them.



Onları davet ettik.
We have not invited them.



Onları davet etmedik.
Have we invited them?



Onları davet ettik mi?
They have done their best.



Ellerinden geleni yaptılar.
They have not done their best.



Ellerinden geleni yapmadılar.
Have they done their best?



Ellerinden geleni yaptılar mı?

Geniş Perfect Zamanda Zaman İfadeleri

English Türkçe
lately

son zamanlarda
recently

son zamanlarda
already

çoktan
just

henüz, yenice
yet

henüz
so far

şu ana kadar
up to now

şu ana kadar
for

-dır, -dür
since

-den beri

Geniş Perfect Zamanın Kullanım Yerleri

1) Geçmişte başlayıp etkisini günümüze değin sürdüren eylemler için bu zaman kullanılır. Örneğin:

English Türkçe
I have lived in Ankara since 1992.

1992'den beri Ankara'da yaşamaktayım.

2) Henüz tamamlanmamış bir dönemi ifade ederken de bu zamanı kullanabiliriz. Örneğin:

English Türkçe
We have travelled a lot of countries this year.

Bu yıl pek çok ülkeye seyahat ettik.

3) Çoktan anlamına gelen ''already'', bu zamanda olumlu cümle yapısında kullanılır ve sözdiziminde yardımcı fiil ve ana fiil arasında yerini alır. Kimi zaman cümle sonunda da yer alabilir. Örneğin:

English Türkçe
Fatma: We may go to the new play of Erdal Beşikçioğlu in Tatbikat Sahnesi for this weekend. What do you say?



Ali: I have already gone. But, it is worth seeing over and over again.

Fatma: Bu haftasonu Tatbikat Sahnesi'nde Erdal Beşikçioğlu'nun yeni oyununa gidebiliriz. Ne dersin?

Ali: Çoktan gittim. Ama, tekrar tekrar görmeye değer.

4) Henüz, yenice anlamına gelen ''just'', bu zamanda olumlu cümle yapısında kullanılır ve sözdiziminde yardımcı fiil ve ana fiil arasında yerini alır. Örneğin:

English Türkçe
Kadir: Have you sent the presentation to my e-mail?



Türkan: I have just completed. I am sending it now.

Kadir: Sunumu e-postama gönderdin mi?

Türkan: Henüz tamamladım. Şimdi gönderiyorum.

5) Henüz anlamına gelen ''yet'', bu zamanda olumsuz cümle ve soru yapısında kullanılır ve cümlenin sonunda yer alır. Örneğin:

English Türkçe
Ahmet: Has your brother come yet?



Deniz: He has not come yet. He is probably on the way.

Ahmet: Erkek kardeşin geldi mi?

Deniz: Henüz gelmedi. Muhtemelen yoldadır.

6) Bir eylemin belli bir süredir gerçekleştiğini belirten ve Türkçedeki -dır, -dir, -dur, -dür eklerine karşılık gelen ''for'', balangıç noktası belli olmayan zaman ifadeleri ile birlikte kullanılır. Örneğin:

English Türkçe
She has not been around for hours.

Saatlerdir ortalarda yok.

7) Bir eylemin belli bir süredir gerçekleştiğini belirten ve Türkçedeki -den beri ekine karşılık gelen ''since'', başlangıç noktası belli olan zaman ifadeleri ile birlikte kullanılır. Örneğin:

English Türkçe
This company has existed since 1953.

Bu şirket 1953'den beri varlığını sürdürmekte.

8) ''Since'' ya da ''Ever since'' bazen bir zaman ifadesi yerine çekimli bir fiil ile birlikte de kullanılabilir. Bu gibi durumda, since'den sonra gelen fiil geçmiş zamanda (V2) çekimlenirken, ana cümledeki fiil geniş perfect zamanda (have/has v3) çekimlenmektedir. Örneğin:

English Türkçe
People have waited in queues to get a new iPhone since Apple introduced the new model.

Apple yeni modeli tanıttığından beri, insanlar yeni bir iPhone almak için sırada beklemekteler.

9) ''To be'' fiili, bulunmak anlamıyla bu zamanda kullanıldığında, ''to go'' fiili ile farklılık gösterir. ''to be'' fiili, bir yere gidip dönüldüğünü ifade ederken, ''to go'' fiili sadece gidildiğini belirtmektedir. Örneğin:

English Türkçe
I have never been to Egypt. Yet, my girlfriend has just gone there.

Mısır'da hiç bulunmadım. Ancak, kız arkadaşım oraya yenice gitti.

10) Bir eylemin ilk kez ya da ikinci, üçüncü vb... kez olduğunu belirtirken bu zaman kullanılabilir. Örneğin:

English Türkçe
This is the first time I have played this game.

Bu oyunu ilk kez oynuyorum.

11) Türkçede kullandığımız üstünlük derecesi olan en'in karşılığı olan ''the most'', bu zamanla kullanıldığında yapılan eylemin veya karşılaşılan durumun konuşmacının hayatında önemli bir yer tuttuğunu belirtir. Örneğin:

English Türkçe
This is the most delicious dessert I have tasted so far in my life!

Bu hayatımda şu ana kadar tattığım en lezzetli tatlı!



Yazan: